23 10 2012

TARİHSEL SÜREÇTE ŞEHİRLER

TARİHSEL SÜREÇTE ŞEHİRLER

İlk şehirlerin ortaya çıkışı ve yeryüzünde şehirleşme hareketlerinin başlangıcı oldukça eskilere dayanmaktadır.Buna karşın,şehirleşme sürecinin hızlanması Sanayi İnkılabıyla başlamış ve günümüzde de devam ede gelmiştir.Dünyadaki ilk şehir yerleşmeleri Mısır,Hindistan,Fırat-Dicle Havzası,Kuzey Çin,Orta Meksika ,Kuzey Andlar ve Güneydoğu Asya’nın akarsu vadilerinde tarımın gelişmesiyle belirmeye başlamıştır.

A.TARİHSEL SÜREÇTE ŞEHİRLERİN NÜFUS GELİŞİMİ

Şehir terim anlam olarak nüfus olarak yoğunlaşmış ,tarımsal olmayan insan yerleşmeleridir.Bazı şehirler tarımsal faaliyetleriyle öne çıkıp tarım şehri adını alsalar da bu tür şehirler gerçek anlamda şehir değillerdir.

İlk şehir yerleşmelerinin nüfusu günümüzdeki şehirlere oranla oldukça azdır.Örneğin Mezopotamya’da Sümerlere ait bir şehirde nüfus 7000 ile 20000 arasında değişiyordu.Günümüzde ise şehir nüfusları 15-20 milyonluk dev rakamlara ulaşmaktadır.

B.ŞEHİRLERİN FONKSİYONEL GELİŞİMİ

Yeryüzündeki ilk şehirleri oluşturan faaliyet tarımdı.Sanayinin ortaya çıkması ve gelişmesi ile şehirleşme hız kazanmış ve şehirlerin fonksiyonel değişimi hızlanmıştır.Değişen koşullar ve artan ihtiyaçlarla beraber şehirlerdeki faaliyetler farklılaşmıştır.

C.ŞEHİRLERİN GELİŞİMLERİNİN KÜRESEL ETKİLERİ

Şehirlerin sahip oldukları özelliklere göre etkileri yerel,bölgesel ve küresel boyutlarda olabilmektedir.Örneğin Newyork’ta meydana gelen bir olay Dünya’nın büyük bir kısmını etkilerken,Sudan’ın başkenti Hartum’da meydana gelen bir olay sadece yakın çevreyi etkilemektedir.Küresel etkileri fazla olan bazı şehirler şunlardır:

ROMA

Roma,tarih boyunca süren belirleyici etkisinden dolayı Dünya’nın Başkenti unvanına sahiptir.13.yy.da nüfusu 13bin olan Roma’nın gücü hem dini hem de siyasi olarak Dünya’nın büyük kısmını kapsıyordu.Ancak Roma’nın gücü İstanbul’a doğru kayınca şehir hem etkisini hem de nüfusunu büyük ölçüde kaybetmiştir.Roma’nın şimdiki nüfusu 3 milyon civarındadır.Aynı zamanda Katolik Hıristiyanların dini kenti olan Vatikan’ı da içine aldığından çift başkent özelliği taşımaktadır.Vatikan’ın etkisi İtalya’dan fazladır.

NEWYORK

1613 yılında Hollandalılar tarafından kurulmuştur.A.B.D.nin nüfus bakımından 2.büyük şehridir.Çevresindeki yerleşimlerle beraber nüfusu 21 milyondur.Dünya’nın ve A.B.D.nin önemli ve uluslar arası şirket ve firmalarının merkezleri burada bulunmaktadır.Bu şehirde bulunan Wall Street dünyanın en önemli finans merkezidir.Sanayi ve ticaretin olduğu kadar eğitim ve kültürel faaliyetlerin de yoğunlaştığı bir şehirdir.





3.ŞEHİRLER VE ETKİ ALANLARI

Şehirlerin gelişmesinde önemli paya sahip olan faaliyet türü o şehrin asıl fonksiyonunu belirler.Bazı şehirler aynı anda birden fazla fonksiyona sahip olabilirler.Şehirsel fonksiyonlar şehirleri çevrelerine göre bir cazibe merkezi haline getirmiştir.Bundan dolayı şehirler,çevresindeki nüfusu kendisine doğru çeken bir özelliğe sahiptir.

A.DÜNYA’NIN BÜYÜK ŞEHİRLERİ NEREDE KURULMUŞTUR?

Büyük şehirlerin genel özelliklerine bakıldığında her birinin çeşitli faaliyetlerle çevresini etkilediği görülmektedir.Konumu,hinterlandı (art bölge,etki alanı) ve fonksiyonları farklı şehirler bu şekilde oluşmaktadır.Büyük şehirler genellikle orta kuşakta kurulmuştur.Özellikle bu şehirlerin bazılarında denizle bağlantının kolay kurulduğu yerler tercih edilmiştir.Bazıları doğal güzellikleriyle insanları kendine çekmiş,bazıları ise sanayi ve ticaret faaliyetleriyle etki alanı oluşturmuş,bir kısım şehirler ise tarihsel süreçteki önemleriyle büyük şehirler arasında yer almışlardır.

B.ŞEHİRLERİN FONKSİYONLARI VE ETKİ ALANLARI

MEKKE
Coğrafi konum itibariyle şartlar olumsuz olsa da İslamiyet’in doğuşuyla önem kazanmıştır.Bu özellikle dünyadaki tüm Müslümanları etki altına almaktadır.Her yıl milyonlarca Müslüman bu şehri ziyaret edip hacı olmak amacıyla Mekke’ye gelmektedir.

ESSEN
Avrupa’nın en büyük sanayi bölgelerinden olan Ruhr bölgesinde bulunur.Kömür yataklarına bağlı olarak gelişmiştir.

ŞAM
Geçmişte kervan yollarının ve önemli ticaret yollarının üzerinde bulunmaktaydı.Günümüzde de bu şartların sağladığı avantajları değerlendirerek gelişimini devam ettirmektedir.

MARSİLYA
Akdeniz’in en büyük ticari kapasitesine sahip olan liman şehridir.Fransa’da bulunur.

BAYBURT
Tarım ve hayvancılık faaliyetleri öne çıkmıştır.

OXFORD
Eğitim hizmetlerinin öne çıktığı bu şehir, dünyanın her bölgesinden öğrencinin üniversite ve dil eğitimi için geldiği bir yerleşimdir.

PARİS
Fransa’nın idari ve siyasi başkenti olmakla kalmayıp,aynı zamanda modanın da başkenti durumunda olan bir şehirdir.

TOKYO
Japonya hem yer şekilleri hem de yer altı kaynakları bakımından olumsuz konumda olan bir ülkedir.Ancak bunlara rağmen yüksek teknolojiyi kullanarak önemli sanayi ülkelerinden biri olmuştur.Başkent Tokyo’nun bu olaydaki payı,demir yolu ve güçlü deniz filolarını kullanarak dünya pazarlarına erişimi sağlamasıyladır.Bu özelliğiyle Tokyo aynı zamanda sanayi kentidir.

 

2112
0
0
Yorum Yaz